De Belgische energietransitie gaat een cruciale fase in. De voorbije jaren werden verschillende kernreactoren (Doel 1, Doel 2 en Tihange 1) stilgelegd in het kader van de kernuitstap. Hoewel voor Doel 4 en Tihange 3 een beperkte levensduurverlenging gepland is, wordt het Belgische elektriciteitssysteem steeds afhankelijker van gascentrales om de bevoorradingszekerheid te garanderen.
Op Europees niveau blijft aardgas een belangrijke energiebron, maar de aanvoerstructuur is veranderd. Russisch pijpleidinggas is grotendeels vervangen door de invoer van LNG, met de Verenigde Staten als grootste leverancier. Hoewel die verschuiving de bevoorradingszekerheid verbetert, is LNG doorgaans duurder en koppelt het de Europese energieprijzen aan de wereldwijde brandstofmarkten. Daardoor zullen de gas- en elektriciteitsprijzen waarschijnlijk hoger blijven dan historisch het geval was en meer blootgesteld zijn aan de volatiliteit van de internationale markten.
Hoewel gas maar een relatief klein aandeel heeft in de totale elektriciteitsproductie, bepaalt het vaak de marginale prijs, vooral tijdens de ochtend- en avondpieken, wat de kosten voor de industrie opdrijft. Dynamische elektriciteitstarieven maken dat effect heel duidelijk: wanneer de hernieuwbare productie hoog is en de vraag laag, kunnen de prijzen sterk dalen (soms zelfs tot onder nul). Wanneer de vraag stijgt en de hernieuwbare productie daalt, worden gascentrales ingezet om het tekort op te vangen, en zij bepalen dan de hoogste dagprijzen.
Ondertussen staan de energie-intensieve sectoren in Europa onder druk, omdat ze concurreren met regio’s waar elektriciteit goedkoper en voorspelbaarder is. Investeringsbeslissingen worden uitgesteld of verlegd, wat het risico op een geleidelijke de-industrialisering vergroot. Energie is opnieuw een strategische factor geworden voor het economische concurrentievermogen.
Tegelijk is de richting op lange termijn duidelijk: zonne-energie en offshore windenergie groeien snel en duwen de hernieuwbare productie naar recordniveaus. Wind en zon zijn lokaal, schaalbaar en potentieel de goedkoopste bronnen van elektriciteit. Toch blijven gascentrales nodig om periodes op te vangen waarin de hernieuwbare productie ontoereikend is.
De ontbrekende schakel is flexibiliteit. Zonder energieopslag en slim energiebeheer blijft hernieuwbare elektriciteit afhankelijk van het weer. Met voldoende flexibiliteit kan goedkope hernieuwbare elektriciteit naar de piekuren verschoven worden, wat de afhankelijkheid van gas vermindert, de prijzen stabiliseert en de veerkracht van het systeem verbetert.
Betaalbare elektrificatie vraagt daarom een flexibel en betrouwbaar systeem dat hernieuwbare productie, energieopslag en intelligent assetbeheer integreert. Die capaciteiten uitbouwen is essentieel om een veilige en kostenefficiënte elektriciteitsvoorziening te behouden.



